ย้าย Zend Framework 1.12 ไป Laravel ทีละโมดูลด้วย strangler pattern

ย้ายระบบ Zend Framework 1.12 ไป Laravel ทีละโมดูลด้วย strangler pattern: แยก routing, แชร์ session และ database ระหว่างสองระบบ และเลือกลำดับโมดูลที่ปลอดภัย

Kasidit Wansudonอ่าน 5 นาที
laravelzendlegacymigrationphp

งานหนึ่งที่ผมนำอยู่ตอนนี้คือย้ายระบบ Sell-in และ WMS ที่เขียนด้วย Zend Framework 1.12 ไปเป็น Laravel ระบบนี้มีผู้ใช้ทุกวัน เก็บข้อมูลสำคัญอย่าง sales order, purchase order และ IMEI tracking การเขียนใหม่ทั้งหมดแล้วสลับทีเดียว (big bang rewrite) เสี่ยงเกินไป ผมจึงใช้ strangler pattern ย้ายจาก Zend 1 ไป Laravel ทีละโมดูล บทความนี้อธิบายโครงสร้าง routing การแชร์ session และ database และลำดับการย้ายโมดูล

Strangler pattern คืออะไร

แนวคิดคือวางระบบใหม่ไว้ข้างระบบเก่า แล้วค่อย ๆ ย้ายทีละส่วนไปที่ระบบใหม่ ผู้ใช้เข้าที่ URL เดิม แต่บาง path ถูกส่งไป Laravel บาง path ยังไปที่ Zend จนสุดท้ายระบบเก่าไม่เหลือ path ให้ทำงาน และปิดได้

ข้อดีสำหรับระบบที่ต้องใช้งานทุกวัน:

  • ย้ายทีละโมดูล ถ้าพังก็ย้อนกลับเฉพาะโมดูลนั้น
  • ส่งมอบคุณค่าได้ตลอดทาง ไม่ต้องรอหลายเดือน
  • ทีมได้เรียนรู้ระบบเก่าไปทีละส่วน แทนที่จะต้องเข้าใจทั้งหมดก่อนเริ่ม

1. Routing: ให้ web server เป็นคนแยก

วิธีที่ผมชอบที่สุดคือแยกที่ระดับ web server เพราะสองแอปไม่ต้องรู้จักกันเลย ตัวอย่างด้วย Nginx และ PHP-FPM:

server {
    listen 80;
    server_name app.example.com;

    # โมดูลที่ย้ายแล้ว -> Laravel
    location ~ ^/(sales-orders|purchase-orders|api/v2)(/|$) {
        root /var/www/laravel/public;
        try_files $uri /index.php?$query_string;
    }

    # ทุกอย่างที่เหลือ -> Zend 1
    location / {
        root /var/www/zend/public;
        try_files $uri /index.php?$query_string;
    }

    location ~ \.php$ {
        # เลือก root ตาม prefix ที่ผ่านมา
        set $app_root /var/www/zend/public;
        if ($request_uri ~ ^/(sales-orders|purchase-orders|api/v2)(/|$)) {
            set $app_root /var/www/laravel/public;
        }
        fastcgi_pass unix:/run/php-fpm/www.sock;
        include fastcgi_params;
        fastcgi_param SCRIPT_FILENAME $app_root/index.php;
    }
}

ถ้าใช้ Apache ก็ทำแบบเดียวกันได้ด้วย RewriteRule ที่ชี้ prefix เฉพาะไปยัง public/index.php ของ Laravel

ทุกครั้งที่ย้ายโมดูลเสร็จ แค่เพิ่ม prefix ใน regex แล้ว reload web server การ rollback ก็คือลบ prefix ออก ใช้เวลาไม่ถึงนาที

2. แชร์ session ระหว่างสองระบบ

ผู้ใช้ต้อง login ครั้งเดียวแล้วใช้ได้ทั้งสองฝั่ง แต่ Zend 1 ใช้ native PHP session ส่วน Laravel มี session ของตัวเองที่เข้ารหัส cookie คนละรูปแบบกัน สองแอปจึงอ่าน session ของกันและกันตรง ๆ ไม่ได้

ทางที่ผมเลือกคือให้ระบบเก่ายังเป็นเจ้าของการ login ไปก่อน ตอน login สำเร็จ Zend เขียน key เล็ก ๆ ลง Redis ที่แชร์กัน (session id ชี้ไปที่ user id) แล้วให้ Laravel อ่าน key นั้นผ่าน middleware แทนการ parse session ของ PHP ตรง ๆ:

<?php
// app/Http/Middleware/LegacySessionAuth.php
namespace App\Http\Middleware;

use App\Models\User;
use Closure;
use Illuminate\Support\Facades\Auth;

class LegacySessionAuth
{
    public function handle($request, Closure $next)
    {
        if (!Auth::check()) {
            $sid = $request->cookie(config('legacy.session_cookie', 'PHPSESSID'));
            $userId = $sid ? $this->readLegacyUserId($sid) : null;
            if (!$userId) {
                return redirect('/login'); // Zend login page
            }
            Auth::login(User::findOrFail($userId));
        }
        return $next($request);
    }

    private function readLegacyUserId(string $sid): ?int
    {
        if (!preg_match('/^[a-zA-Z0-9,-]{20,128}$/', $sid)) {
            return null;
        }
        // On login, the Zend app also writes "legacy_auth:<session id>" => user id
        // into a shared Redis, with the same TTL as its session.
        $userId = app('redis')->connection('legacy')->get('legacy_auth:' . $sid);
        return $userId ? (int) $userId : null;
    }
}

รายละเอียดจะต่างกันตามระบบ แต่หลักที่ต้องมีคือ:

  • ข้อมูลที่แชร์ต้องอยู่ใน storage ที่ทั้งสองแอปเข้าถึงได้ เช่น Redis หรือ database ไม่ใช่ไฟล์บนเครื่อง
  • ตอน logout หรือ session หมดอายุ Zend ต้องลบ key นี้ด้วย
  • ตรวจรูปแบบ session id ก่อนใช้เสมอ
  • ห้าม Laravel เขียนทับ session ของ Zend ให้อ่านอย่างเดียว
  • เมื่อย้ายโมดูลไปมากพอแล้ว ค่อยกลับด้าน ให้ Laravel เป็นเจ้าของ login และให้ Zend อ่านแทน

3. แชร์ database อย่างมีวินัย

สองระบบใช้ database เดียวกันในช่วงเปลี่ยนผ่าน ซึ่งสะดวกแต่อันตราย กติกาที่ผมใช้:

  • ตารางหนึ่งมีเจ้าของคนเดียว ในแต่ละช่วงเวลา ระบบที่เป็นเจ้าของเท่านั้นที่เปลี่ยน schema ได้
  • Laravel model ใช้ชื่อตารางเดิม ด้วย protected $table และปิด timestamps ถ้าตารางเก่าไม่มีคอลัมน์ created_at/updated_at
  • Migration ต้องเข้ากันได้ย้อนหลัง เพิ่มคอลัมน์ได้ แต่ห้ามลบหรือเปลี่ยนชื่อ จนกว่าโค้ด Zend ที่ใช้คอลัมน์นั้นจะหายไปหมด
  • Business logic อยู่ที่เดียว ถ้าต้องคำนวณยอดหรือสถานะเหมือนกันทั้งสองฝั่ง ให้ย้ายไป Laravel แล้วให้ Zend เรียกผ่าน API ภายใน แทนการเขียนซ้ำสองที่

4. ลำดับการย้ายโมดูล

ลำดับที่ผิดทำให้งานทั้งโปรเจกต์ติด ผมเรียงตามหลักนี้:

  1. เริ่มจากโมดูลอ่านอย่างเดียว เช่นรายงานหรือหน้าค้นหา ความเสี่ยงต่ำ และได้ทดสอบ routing กับ session จริง
  2. ต่อด้วยโมดูลที่แยกตัวได้ มี dependency กับโมดูลอื่นน้อย
  3. แล้วค่อยถึงโมดูลหลักที่เขียนข้อมูล เช่น sales order และ purchase order ทำทีละโมดูล พร้อม feature flag สำหรับย้อนกลับ
  4. ทิ้งโมดูลที่ซับซ้อนที่สุดไว้ทีหลัง เช่น IMEI tracking ที่เกี่ยวพันกับเกือบทุกส่วน เพราะตอนนั้นทีมจะเข้าใจระบบเก่ามากพอแล้ว
  5. สุดท้ายคือ auth และหน้าหลัก แล้วจึงปิด Zend

ก่อนย้ายแต่ละโมดูล ผมให้ทีมเขียน characterization test ที่บันทึกพฤติกรรมเดิมไว้ก่อน แม้พฤติกรรมเดิมบางอย่างจะดูแปลก แต่ผู้ใช้อาจพึ่งพามันอยู่ เปลี่ยนพฤติกรรมเป็นงานแยกหลังย้ายเสร็จ

สรุป

การย้าย Zend Framework 1.12 ไป Laravel ด้วย strangler pattern ทำให้ระบบที่ต้องใช้ทุกวันเปลี่ยนผ่านได้โดยไม่ต้องหยุด แยก routing ที่ web server เพื่อให้ rollback ได้ในหนึ่งนาที แชร์ session แบบอ่านอย่างเดียวผ่าน storage กลาง ให้ทุกตารางมีเจ้าของคนเดียว และเรียงโมดูลจากเสี่ยงน้อยไปเสี่ยงมาก ถ้าอยากอ่านเรื่องการออกแบบข้อมูลของโมดูลที่ซับซ้อนที่สุด ลองดู ออกแบบ schema สำหรับ IMEI tracking

มีคำถามหรืออยากแลกเปลี่ยน?

ฝากข้อความไว้ที่ guestbook หรือทักมาทาง X ได้เลยครับ